„Rozkwit” jest abstrakcyjną, minimalistyczną interpretacją swojego tytułu – pasy aluminiowej blachy zdają się powoli odrywać od ziemi i wyciągać ku słońcu. Więcek gra z odbiorcą, nadając metalowej formie przewrotnej lekkości, a tytuł i forma rzeźby nasuwają nam kolejne interpretacje, im dłużej z nią obcujemy. Sama jej konstrukcja przywodzi na myśl rodzaj wykresu, a zapewne nieprzypadkowo w najwyższym punkcie ma wysokość dorosłego człowieka. Towarzyszące rzeźbie prace na papierze z serii „Horyzonty”, wykonane aerografem i będące swoistym studium światła, stanowią tło dla opowieści o eksplorowaniu przestrzeni i jej dynamiki. Zmieniający się kalejdoskop przenikających się barw podkreśla wyjątkową wrażliwość twórczą Magdaleny Więcek.
„Odczuwam rzeźbę jako tak absolutny konkret, obiekt, zawsze trójwymiarowy fakt fizyczny, że nawet jeśli wyraża abstrakcyjną myśl, łatwo można potknąć się o jej realność. Nigdy nie mogę jej zobaczyć w pełni, trzeba albo odwrócić rzeźbę, albo się wokół niej kręcić. Nie ma nic podobnego do komfortu oglądania obrazu sztalugowego”.
fragment „Dla Magdaleny” Stefan Gierowski, Warszawa, 5 lipca 1993
Miejsce dla sztuki nowoczesnej, oznaczane przez artystów Galerii Krzywe Koło, pozostaje w bezpośrednim związku z szeregiem kreatywnych działań polskiej awangardy międzywojennej. Muzyką nowych czasów stała się wolność twórczej wypowiedzi. Artyści, nie nawiązując jednoznacznie do żadnego z istniejących już kierunków, jako podstawową zasadę przyjęli twierdzenie: sztuka nie musi wynikać z treści, ale z barwy i formy, wrażliwości i kompozycji, ekspresji i gestu. Wkład artystów polskich w dokonania twórcze drugiej połowy XX wieku szybko został zauważony i jeszcze szybciej zapomniany. Wynikające z ich działalności przeobrażenia zdolności widzenia i odczuwania ciągle nie znajdują właściwego miejsca w opiniach krytyków i historyków, w świadomości badaczy tego okresu istnieją tylko wirtualnie.
Część główną wystawy stanowi zbiór dzieł 12 artystów biorących udział w prezentacji: Konfrontacje 1960. Malarstwo. Rzeźba (Galeria Krzywe Koło, wrzesień 1960), podczas obrad VII Międzynarodowego Kongresu Krytyków Sztuki: Sztuka – narody – świat. Przypomnienie Konfrontacji poprzedza prolog obejmujący źródła nowoczesności, do których odwoływali się artyści tworzący program Galerii Krzywe Koło, ze specjalnym wyróżnieniem kręgu grupy a.r. Ostatnia część wystawy stanowi wybór dzieł artystów polskich XX wieku, którzy wraz z innymi twórcami przyczynili się do utrwalenia znaczenia sztuki polskiej wśród dokonań artystów całego świata.
Janusz Zagrodzki
artystki i artyści: Zdzisław Beksiński / Henryk Berlewi / Marian Bogusz / Václav Boštík / Vladimir Boudnik / Urszula Broll / Janusz Maria Brzeski / Tadeusz Brzozowski / Leon Chwistek / Marian Čunderlik / Zbigniew Dłubak / Jan Dobkowski / Tadeusz Dominik / Wojciech Fangor / Jerzy Fedorowicz / Stanisław Fijałkowski / Stefan Gierowski / Zbigniew Gostomski / Jerzy Grzegorzewski / Ryszard Grzyb / Tihamér Gyarmathy / Edward Hartwig / Karol Hiller / Jan Hrynkowski / Jerzy Hulewicz / Maria Jarema / Tadeusz Kantor / Bronisław Kierzkowski / Katarzyna Kobro / Aleksander Kobzdej / Edward Krasiński / Jerzy Kujawski / Lech Kunka / Jan Lebenstein / Alfred Lenica / Jerzy Lewczyński / Julian Lewin / Stanisław Łabęcki / Andrzej Łobodziński / Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska / Zbigniew Makowski / Kazimierz Malewicz / Adam Marczyński / Jarosław Modzelewski / Jerzy Nowosielski / Roman Opałka / Edward Ovčaček / Włodzimierz Pawlak / Andrzej Pawłowski / Teresa Pągowska / Ludmiła Popiel / Piotr Potworowski / Teresa Rudowicz / Zofia Rydet / Bronisław Schlabs / Małgorzata Schuster-Kubicka / Władysław Skotarek / Marek Sobczyk / Kajetan Sosnowski / Henryk Stażewski / Jonasz Stern / Władysław Strzemiński / Szymon Syrkus / Alina Szapocznikow / Samuel Szczekacz / Mieczysław Szczuka / Pinkus Szwarc / Alina Ślesińska / Jan Tarasin / Jerzy Tchórzewski / Teresa Tyszkiewicz / Andrzej Urbanowicz / Miloš Urbásek / Stefan Wegner / Magdalena Więcek / Ryszard Winiarski / Ryszard Woźniak / Jan Jerzy Wroniecki / Andrzej Wróblewski / Jerzy „Jurry” Zieliński / Rajmund Ziemski / Teresa Żarnowerówna
Female Minimal: Abstraction in the Expanded Field gromadzi pionierskie artystki z Europy i obu Ameryk, z których każda na swój własny, oryginalny sposób przyczyniła się do rozszerzenia ortodoksyjnej kategorii sztuki minimalistycznej. Artystki prezentowane na wystawie rozszerzają tradycyjną koncepcję minimalizmu, aby zbadać możliwości wykorzystania „minimum” jako siły przewodniej w swojej pracy – czy to w procesie, wykorzystaniu materiałów, czy też jako podstawy swojego podejścia.
Na wystawie zaprezentowane zostały 13 artystek z dziesięciu różnych krajów. Zaprezentowany szeroki wybór obrazów, fotografii, instalacji i prac na papierze z lat 20. XX wieku do początku lat 80. XX wieku. W tym niektóre z najwcześniejszych przykładów animacji, sztuki algorytmicznej i kinetycznej, obok dzieł z dziedzin neoplastycyzmu, konkretyzmu, (post)minimalizmu i sztuki ziemi, wystawa pokaże, jak ci artyści zajmowali centralną pozycję wśród grup definiujących okres, takich jak Zurich Concrete w Szwajcarii, Abstraction-Création w Paryżu i Los Diez Pintores Concretos na Kubie. Historia abstrakcji to także historia globalnych zawirowań, migracji i wymiany transnarodowej, a wielu wystawiających artystów zostało wykreślonych z historii sztuki z powodu nierówności płci i polityki swoich czasów.
GaleriaOlszewski. Wystawa w ramach Warsaw Gallery Weekend
W 1807 r. brytyjski chemik sir Humphry Bartholomew Davy wydzielił z gliny lekki srebrzystobiały metal. Tę niezwykłą substancję Francuzi nazwali wówczas argent d’argile, a Niemcy Lehmsilber. Dziś w języku polskim funkcjonują dwie nazwy; słowo glin to stosowana w nauce nazwa pierwiastka chemicznego, zaś aluminium określa wykorzystywane w przemyśle metaliczne tworzywo. Glin jest najczęściej występującym metalem w skorupie ziemskiej, jednakże łatwość, z jaką wiąże się z tlenem, sprawiła, że właściwości czystego pierwiastka nie były ludzkości znane aż do czasów współczesnych. W latach 70. XX wieku, kiedy powstawały metalowe rzeźby Magdaleny Więcek, aluminium, przynajmniej w krajach za żelazną kurtyną, wciąż pozostawało ekskluzywnym symbolem nowoczesności, a zastosowanie tego tworzywa w sztuce – gestem awangardowym.
Na wskroś nowoczesna była też postać silnej niezależnej kobiety artystki. W Polsce już w latach 50. zaczęła dochodzić do głosu cała konstelacja przypominanych dzisiaj od nowa kobiet rzeźbiarek, do której należała też Więcek. Rzeźby prezentowane na wystawie Glin powstały ze stali i aluminium metodami odlewniczymi, a także poprzez spawanie, szlifowanie i gięcie blach. Ich abstrakcyjna forma nosi w sobie ponadczasowego ducha architektury. Przecinające się łuki przywodzą na myśl zarówno sklepienia gotyckich katedr, jak i paraboliczną architekturę współczesną. Elementy rzeźb niczym podwieszone dachy zdają się przeciwstawiać sile ciążenia. Istotne znaczenie, jakie w twórczości Więcek zajmują w latach 60. i 70. motywy lotu i transcendencji, potwierdzają tytuły nadawane przez artystkę rzeźbom z tego okresu: Blisko ziemi, Wzlot, Oderwanie, Lotna, Horyzonty, Nieskończoność, Sacrum. W tym kontekście pracę bez tytułu z 1967 roku – pas grubej aluminiowej blachy wygiętej w dynamiczną pętlę – zinterpretować możemy jako rzeźbiarski odpo- wiednik akrobacji lotniczej. Pilot wykonujący pętlę doświadcza przeciążeń, a świat na chwilę staje na głowie.
Tytuł wystawy zaczerpnęliśmy z książki „Upadek cywilizacji zachodniej. Spojrzenie z przyszłości“ Naomi Oreskes i Erika M. Conwaya z 2014 roku, w której wiekiem półcienia nazywa się nasze czasy widziane przez bohatera z przyszłości jako „okres antyintelektualizmu, który (…) uniemożliwił podjęcie działań opartych na wiedzy naukowej”. Jesteśmy świadkami tego procesu: ustalenia nauki przestały być postrzegane jako rozstrzygające, nie przekonują ludzi do działania. „Nauka staje się wierzeniem. Wierzenia stają się nauką. Wszyscy mogą wierzyć i nie wierzyć we wszystko. Możemy wiedzieć wszystko i nie wiedzieć nic. Każdy czuje się ekspertem w każdym możliwym temacie” pisał w „The Atlantic” amerykański pisarz i historyk Ibram X. Kendi, analizując sceptycyzm wobec zmian klimatycznych czy wręcz wypieranie tego zagrożenia (tzw. denializm klimatyczny).
Wystawa ukazuje wzmożenie refleksji środowiskowej w sztuce przełomu lat 60. i 70. XX wieku oraz w drugiej dekadzie XXI wieku. Ten pierwszy okres wiąże się z intensyfikacją ruchów pacyfistycznych, feministycznych i antyrasistowskich oraz formowaniem się współczesnego ruchu ekologicznego. W tym samym czasie pojawiły się również nowe zjawiska artystyczne, takie jak konceptualizm, anty-forma czy sztuka ziemi (land art, earth art). Artystki i artyści, wprowadzając „geologiczne” myślenie o sztuce, korzystali z nietrwałych, organicznych materiałów lub dążyli do całkowitej dematerializacji dzieła. (z materiałów organizatora).
“The Rise” is an abstract, minimalist interpretation of its title. Strips of aluminium sheets seem to slowly detach from the ground and reach towards the sun. Więcek plays with the viewer, giving the metal form a paradoxical lightness. The title and form of the sculpture suggest further interpretations the longer we engage with it. Its very construction resembles a kind of graph, and it is surely no coincidence that at its highest point, it reaches the height of an adult human. Accompanying the sculpture, works on paper from the “Horizons” series, were created with an airbrush and are constituting a unique study of light. They are forming a backdrop to the story about the question of space and its dynamics. The changing kaleidoscope of interpenetrating colours emphasises Magdalena Więcek’s creative sensitivity.
“I feel sculpture as such an absolute concrete, object, always a three-dimensional physical fact, that even if it expresses an abstract thought, you can easily trip over its realness. I can never see it fully, you must either turn the sculpture around or mince around it. There is nothing similar to the comfort of watching an easel painting”.
excerpt from “For Magdalena” Stefan Gierowski, Warsaw, 5th July 1993
The place for modern art, marked by the artists of the Krzywe Koło Gallery, is directly related to a number of creative activities of the Polish interwar avant-garde. Freedom of creative expression has become the music of the new times. The artists, without clearly referring to any of the existing trends, adopted the following as their basic principle: art does not have to result from content, but from color and form, sensitivity and composition, expression and gesture. The contribution of Polish artists to the creative achievements of the second half of the 20th century was quickly noticed and even faster forgotten. The transformations of the ability to see and feel resulting from their activity still do not find their proper place in the opinions of critics and historians, and in the consciousness of researchers of this period they exist only virtually.
Janusz Zagrodzki
Artists: Zdzisław Beksiński / Henryk Berlewi / Marian Bogusz / Václav Boštík / Vladimir Boudnik / Urszula Broll / Janusz Maria Brzeski / Tadeusz Brzozowski / Leon Chwistek / Marian Čunderlik / Zbigniew Dłubak / Jan Dobkowski / Tadeusz Dominik / Wojciech Fangor / Jerzy Fedorowicz / Stanisław Fijałkowski / Stefan Gierowski / Zbigniew Gostomski / Jerzy Grzegorzewski / Ryszard Grzyb / Tihamér Gyarmathy / Edward Hartwig / Karol Hiller / Jan Hrynkowski / Jerzy Hulewicz / Maria Jarema / Tadeusz Kantor / Bronisław Kierzkowski / Katarzyna Kobro / Aleksander Kobzdej / Edward Krasiński / Jerzy Kujawski / Lech Kunka / Jan Lebenstein / Alfred Lenica / Jerzy Lewczyński / Julian Lewin / Stanisław Łabęcki / Andrzej Łobodziński / Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska / Zbigniew Makowski / Kazimierz Malewicz / Adam Marczyński / Jarosław Modzelewski / Jerzy Nowosielski / Roman Opałka / Edward Ovčaček / Włodzimierz Pawlak / Andrzej Pawłowski / Teresa Pągowska / Ludmiła Popiel / Piotr Potworowski / Teresa Rudowicz / Zofia Rydet / Bronisław Schlabs / Małgorzata Schuster-Kubicka / Władysław Skotarek / Marek Sobczyk / Kajetan Sosnowski / Henryk Stażewski / Jonasz Stern / Władysław Strzemiński / Szymon Syrkus / Alina Szapocznikow / Samuel Szczekacz / Mieczysław Szczuka / Pinkus Szwarc / Alina Ślesińska / Jan Tarasin / Jerzy Tchórzewski / Teresa Tyszkiewicz / Andrzej Urbanowicz / Miloš Urbásek / Stefan Wegner / Magdalena Więcek / Ryszard Winiarski / Ryszard Woźniak / Jan Jerzy Wroniecki / Andrzej Wróblewski / Jerzy „Jurry” Zieliński / Rajmund Ziemski / Teresa Żarnowerówna
Female Minimal: Abstraction in the Expanded Field brings together pioneering female artists from Europe and the Americas who each contributed in her own original way to expanding the orthodox category of Minimal art.The artists on display expand on the traditional concept of minimalism to explore possibilities of the ‘minimal’ as a guiding force in their work – whether in their process, use of materials, or as forming the basis of their approach.
Featuring 13 artists from ten different countries, the exhibition will present a large selection of paintings, photography, installation and works on paper ranging from the 1920s to the early 1980s. Including some of the earliest examples of animation, algorithmic and kinetic art, alongside pieces from the fields of Neoplasticism, Concretism, (Post)Minimal and Land art, the display will show how these artists occupied a central position amongst period-defining groups such as Zurich Concrete in Switzerland, Abstraction-Création in Paris and Los Diez Pintores Concretos in Cuba. The history of abstraction is also a history of global turmoil, migration and transnational exchange, and many of the exhibiting artists were written out of art history due to gender inequalities and the politics of their time.
Artists: Rosemarie Castoro | Maria Lai | Liliane Lijn | Verena Loewensberg | Mary Miss Lucia Moholy | Vera Molnár | Marlow Moss | Lydia Okumura | Ana Sacerdote Loló Soldevilla | Magdalena Wiecek | Shizuko Yoshikawa
Galerie Thaddaeus Ropac. Olszewski Gallery. The exhibition as part of the Warsaw Gallery Weekend
In 1807 the British chemist Sir Humphry Bartholomew Davy isolated a light silvery-white metal from clay. This unusual substance was then called argent d’argile by the French and Lehmsilber by the Germans. Nowadays, there are two names in Polish: glin is the name of a chemical element used in science, and aluminum describes a metallic material used in industry. Aluminum is the most common metal in the earth’s crust, but the ease with which it binds with oxygen meant that the properties of the pure element were not known to mankind until modern times. In the 1970s, when Magdalena Więcek’s metal sculptures were created, aluminum, at least in the countries which were behind the Iron Curtain, was still an exclusive symbol of modernity, and the use of this material in art was an avant-garde gesture.
The figure of a strong, independent woman artist was also thoroughly modern at the time. In Poland, as early as in the 1950s, a whole constellation of women sculptors remembered anew today began to come to the fore, to which Więcek also belonged. Their abstract form carries the timeless spirit of architecture. The intersecting arches are reminiscent of both the vaults of Gothic cathedrals and that of parabolic contemporary architecture. Like hanging roofs, the sculptural elements seem to be resisting the force of gravity.
The importance that the motifs of flight and transcendence had in Więcek’s work in the 1960s and 1970s is confirmed by the titles the artist gave to her sculptures from this period: Close to the Earth, Flight, Detachment, Flight, Horizons, Infinity, Sacrum. In this context an untitled work from 1967 – a strip of thick aluminum sheet bent into a dynamic knot – can be interpreted as a sculptural equivalent of aerobatics. The pilot making the loop experiences overloads, and the world stands on its head for a moment.
The title of the exhibition is drawn from the book The Collapse of Western Civilization: A View from the Future by Naomi Oreskes and Erik M. Conway (2014), where the protagonists from the future date the “period of the penumbra” from the “shadow of anti-intellectualism that fell over the once-Enlightened techno-scientific nations of the Western world during the second half of the twentieth century, preventing them from acting on the scientific knowledge available at the time” and leading to tragedy. We are witnesses to this process: scientific findings have ceased to be regarded as dispositive and do not persuade people to act.
Artyści: Jonathas de Andrade / Isabelle Andriessen / Rasheed Araeen / Robert Barry / Kasper Bosmans / Boyle Family / Agnieszka Brzeżańska / Dora Budor / Vija Celmins / Center for Land Use Interpretation / Alice Creischer / Czekalska + Golec / Betsy Damon / Tacita Dean / Thierry De Cordier / Agnes Denes / Ines Doujak / Jimmie Durham / Jerzy Fedorowicz / Hamish Fulton / Futurefarmers / Cyprien Gaillard / Simryn Gill / Wanda Gołkowska / Guerrilla Girls / Małgorzata Gurowska / Anna & Lawrence Halprin / Mitsutoshi Hanaga / Suzanne Husky / Ice Stupa Project / INTERPRT / Anja Kanngieser / Karrabing Film Collective / Beom Kim / Frans Krajcberg / Susanne Kriemann / Stefan Krygier / Katalin Ladik / Nicolás Lamas / John Latham / Richard Long / Antje Majewski / Nicholas Mangan / Krzysztof Maniak / Qavavau Manumie / Robert Morris / Shana Moulton & Nick Hallett / Teresa Murak / Peter Nadin & Natsuko Uchino & Aimée Toledano / Bruce Nauman / Nishiko / Isamu Noguchi / OHO / Dennis Oppenheim / Prabhakar Pachpute & Rupali Patil / Maria Pinińska-Bereś / Agnieszka Polska / Ludmiła Popiel / Joanna Rajkowska / Jerzy Rosołowicz / Oscar Santillán / Gerry Schum / Bonnie Ora Sherk / Anna Siekierska / Rudolf Sikora / Magdalena Starska / Irv Teibel / Akira Tsuboi / Maria Waśko / Ryszard Waśko / Lawrence Weiner / Magdalena Więcek / Andrea Zittel
Ta wystawa gromadzi czternaście pionierskich artystek z Europy i obu Ameryk, z których każda wniosła swój oryginalny i bezkompromisowy wkład w rozszerzenie zakresu estetyki minimalistycznej poza ortodoksyjną kategorię sztuki minimalistycznej. Poprzez duży wybór rzeźb, instalacji, obrazów i prac na papierze pochodzących z lat 20. do początku lat 80. XX wieku, Dimensions of Reality: Female Minimal eksploruje nowe perspektywy i genealogie w dziedzinie abstrakcji geometrycznej, podkreślając złożone i często subtelne relacje między formalizmem a polityką tożsamości.
Artystki: Feliza Bursztyn, Rosemarie Castoro, Maria Lai, Liliane Lijn, Verena Loewensberg, Mary Miss, Kazuko Miyamoto, Lucia Moholy, Vera Molnar, Marlow Moss, Lydia Okumura, Lolo Soldevilla, Magdalena Wiecek, Shizuko Yoshikawa.
Połączenie prac Magdaleny Więcek i Natalii Załuskiej w ramach wystawy PAS DE DEUX wynika z przestrzeni rezonansu kulturowego i układu odniesienia wspólnego kraju pochodzenia Polski, a także fascynacji młodej artystki Załuskiej sztuką innowacje estetyczne lat 50. i 60. XX w.: Magdalena Więcek, zmarła w 2008 roku i była jedną z najważniejszych rzeźbiarek swoich czasów domu, ale miał wpływ znacznie wykraczający poza ten. W 1963 roku na zaproszenie Karla Prantla wzięła udział w jednym z jego sympozjów rzeźbiarskich i w tym kontekście stworzyła rzeźbę, którą do dziś można oglądać w kamieniołomie St. Margarethen w Burgenland.
Wystawa Inny Trans-Atlantyk. Sztuka kinetyczna i op-art w Europie Wschodniej i Ameryce Łacińskiej w latach 50. – 70. przygląda się krótkiemu, ale historycznie znaczącemu momentowi w okresie powojennym, kiedy to artyści Europy Wschodniej oraz Ameryki Łacińskiej ulegli wspólnemu entuzjazmowi wobec sztuki kinetycznej i op-artu.
Artyści: Władimir Akulinin, Vojin Bakić, Martha Boto, Feliza Bursztyn, Lygia Clark, Carlos Cruz-Diez, Milan Dobeš, Grupa Dwiżenije, Wojciech Fangor, Constantin Flondor, Vladimir Galkin, Oskar Hansen, Francisco Infante, Jerzy Jarnuszkiewicz, Julije Knifer, Wiaczesław Kolejczuk, Gyula Košice, Grzegorz Kowalski, Vlado Kristl, Julio Le Parc, Almir da Silva Mavignier, Grupa Mir, Vera Molnar, Lev Nussberg, Hélio Oiticica, Abraham Palatnik, Andrzej Pawłowski, Grupa Prometeusz, Ivan Picelj, Ludmiła Popiel, Wieńczysław Richter, Jerzy Rosołowicz, Mira Schendel, Nicholas Schöffer, Grupa Sigma, Jesus Rafael Soto, Aleksandr Srnec, Henryk Stażewski, Zdeněk Sýkora, Victor Vasarely, Magdalena Więcek, Ryszard Winiarski
Działanie na oko Magdaleny Więcek to kolejna w Zachęcie monograficzna prezentacja twórczości polskiej rzeźbiarki XX wieku. Wystawy takich artystek jak Alina Szapocznikow, Alina Ślesińska czy Barbara Zbrożyna ujawniały doniosłość ich poszukiwań i uniwersalność dzieł, a także proces budowania niezależności twórczej kobiet, w który wpisuje się również sztuka Magdaleny Więcek (1924–2008). Z jednej strony wynika ona z doświadczenia całej generacji tworzącej po socrealizmie, z drugiej — jest ważnym elementem artystycznych dokonań kobiet z tego pokolenia.
kuratorka: Anna Maria Leśniewska współpraca ze strony Zachęty: Julia Leopold projekt ekspozycji: Robert Rumas
